Wyszukiwanie artykułów

Nadwaga i otyłość stanowią ważny problem zdrowotny. Często mówi się o epidemii otyłości, bo problem ten z roku na rok dotyka coraz większej populacji ludzi. Otyłość i nadwaga może prowadzić do wystąpienia wielu schorzeń jak np. cukrzyca typu 2, kamica żółciowa, zespół bezdechu sennego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia hormonalne. Etiologia otyłości jest złożona, a do głównych czynników wpływających na jej rozwój zaliczamy czynniki środowiskowe,  genetyczne, metaboliczne, a także psychologiczne.

Nie zawsze zwrot "szczupła sylwetka" jest synonimem dla dobrego wyglądu. Atrakcyjny i zdrowy wygląd determinuje wiele czynników. Jednym z nich jest zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie. Jej ilość i rozmieszczenie zależy m.in. od wieku, płci, stylu życia. W artykule przedstawiono funkcje jakie pełni tkanka tłuszczowa w organizmie człowieka, scharakteryzowano rodzaje otyłości oraz zilustrowano różnice występujące w sylwetce kobiet i mężczyzn o różnej zawartości tkanki tłuszczowej.

Kluczowym elementem postępowania dietetycznego jest określenie sposobu żywienia i oszacowanie stanu odżywienia pacjenta. Właściwa ocena tych parametrów pozwala zrozumieć potrzeby i problemy pacjenta, jak również ułatwia dietetykowi podjęcie właściwej dietoterapii. Wśród metod oceny sposobu żywienia wyróżniamy metody jakościowe i ilościowe, zarówno retrospektywne jak i prospektywne. Natomiast wśród metod oceny stanu odżywienia wyróżniamy wywiad żywieniowy, badania ogólnolekarskie, biochemiczne i antropometryczne.

Pogoń za profitami finansowymi, szybki i niezdrowy tryb życia to cechy współczesnego społeczeństwa. Brak czasu na zdrowe regularne posiłki i siedzący tryb życia przyczynia się do rozwoju globalnego problemu, jakim jest nadwaga i otyłość. Coraz więcej osób boryka się z tym problemem już w młodym wieku. Jedni nie robią nic, inni ida na skróty i sięgają po środki odchudzające. Wciąż niewielka ilość osób decyduje się na odpowiednią dietę i właściwą aktywność fizyczną. Dane dotyczące częstotliwości wystepowania otyłości biją na alarm. Rynek farmaceutyczny proponuje wiele „złotych” środków na odchudzanie. Przeanalizujemy zatem czy środki odchudzające to faktycznie hit na rynku, który pozwoli uporać się z problemem nadwagi, czy tylko zabieg marketingowy wysysający nasze kieszenie i przynoszący zyski korporacjom farmaceutycznym.

Wraz z wiekiem zmienia się zapotrzebowanie na poszczególne mikro i makroelementy. Skład diety powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb i opierać się na takich cechach jak m.in. wiek, płeć, masa ciała i aktywność fizyczna. W realiach Domów Pomocy Społecznej dostosowanie diety do indywidualnych potrzeb jest w znacznym stopniu ograniczone.
Cel. Analiza jakościowo-ilościowa diety Domu Pomocy Społecznej z uwzględnieniem stanu odżywienia pensjonariuszy tejże placówki.
Materiały i metody. Materiał stanowił dekadowy jadłospis ograniczony do trzech losowo wybranych dni. Badanie przeprowadzono na grupie 30 pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej, w wieku 68-84 lat (75,9 ± 4,16) obojga płci. Rozpoznanie i ocenę stanu odżywienia oparto o obliczony wskaźnik masy ciała BMI według klasyfikacji WHO oraz wskaźnik należnej masy ciała – NMC, wyznaczony według wzoru Lorentza. Do oceny sposobu żywienia wykorzystano specjalnie przygotowany kwestionariusz ankiety.
Wyniki. Wartość kaloryczna spożywanych produktów wynosiła średnio 2054 kcal (dieta podstawowa), 1469 kcal (dieta łatwostrawna), 1781 kcal (diety cukrzycowa). W zależności od diety udział poszczególnych substratów w dostarczaniu energii wynosił dla białek 14,1-19%, dla tłuszczów 30,4-39,7%, dla węglowodanów 42,2-50,6%. Wykazano, że 43,3% pensjonariuszy cierpi na nadwagę, a 23,3% na otyłość I stopnia. 80% badanych spożywa dodatkowe, samodzielnie przygotowane posiłki. Nadwaga występowała częściej u mężczyzn, a otyłość I stopnia u kobiet. Średnia różnica pomiędzy obecną masą ciała a NMC wynosiła 16,08±11,36 kg.
Wnioski. Wykazano, że większość pensjonariuszy DPS cierpi na nadwagę lub otyłość. Takiemu stanowi rzeczy może sprzyjać niska różnorodność podawanych posiłków oraz samodzielne spożywanie pokarmów, w tym słodyczy.

Otyłość jest problemem społecznym. W przyszłości będzie jednym z największych zagrożeń cywilizacyjnych. Wiele danych świadczy o gwałtownym wzroście występowania nadwagi i otyłości na całym świecie, a problem ten dotyczy zarówno populacji osób dorosłych, jak i dzieci. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla w szeregu dokumentów, że odpowiednia polityka państw odgrywa kluczową rolę w zwalczaniu otyłości, a przyczynia się do niej m.in. rozpowszechnienie produktów zawierających cukier, sól i kwasy tłuszczowe nasycone. WHO zaznacza, że nie wystarczy edukacja. Do najskuteczniejszych narzędzi należy tu polityka podatkowa. Dlatego rośnie liczba krajów sięgających po podatki, które sprzyjają prozdrowotnym wyborom.

Otyłość jest związana ze zmianami w naszej florze bakteryjnej złożonej z bilionów mikroorganizmów zamieszkujących jelita. Mechanizm ten nie był jednak do końca poznany. W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Nature, naukowcom pod przewodnictwem zespołu z Yale udało się ustalić, w jaki sposób zmiana mikroflory jelitowej prowadzi do otyłości.

Regularny sen, regularne posiłki oraz ograniczony czas spędzany przed ekranem telewizora, komputera, czy telefonu, korzystnie wpływają na zdrowie emocjonalne dzieci w wieku przedszkolnym, co z kolei zmniejsza szanse na wystąpienie otyłości w późniejszym wieku.

W efekcie procesu starzenia się dochodzi do wystąpienia w organizmie człowieka szeregu zmian fizjologicznych. Masa mięśniowa oraz beztłuszczowa masa ciała ulegają zmniejszeniu. Regularne wykonywanie ćwiczeń fizycznych nie jest w stanie zatrzymać spadku siły mięśni, jednak pozwala na dłuższe utrzymanie sprawności i samodzielności.
Cel. Ocena wydolności fizycznej osób starszych przebywających w Domu Pomocy Społecznej w zależności od masy ciała i płci.
Materiały i metody. Badanie przeprowadzono na grupie 30 pensjonariuszy Domu Pomocy Społecznej, w wieku 68-84 lat (75,9 ± 4,16) obojga płci. 10 osób miało prawidłową masę ciała, 13 nadwagę, a 7 otyłość I stopnia. U wszystkich osób z otyłością występowało nadciśnienie tętnicze i miażdżyca. Ocena wydolności fizycznej oparta została o sześciominutowy test marszu. Badane osoby określały swój poziom wysiłku za pomocą zmodyfikowanej skali Borga (20-stopniowej).
Wyniki. Sześciominutowy test marszu ukończyło 28 osób. Wraz ze wzrostem wartości współczynnika BMI rosła wartość wszystkich przeprowadzonych pomiarów, poza wartością pomiaru tętna przed testem. Średni przebyty dystans przez osoby z prawidłową masą ciała był o około 6% większy w stosunku do osób z nadwagą i o 30% większy w stosunku do osób z otyłością.
Wnioski. Czynnikiem w istotny sposób wpływającym na wydolność fizyczną osób przebywających w DPS jest współczynnik BMI, wraz z wzrostem, którego następował spadek wydolności fizycznej. U osób z otyłością występowało wyższe ciśnienie krwi, a powrót do prawidłowego tętna był wolniejszy niż u osób z prawidłową masą ciała lub nadwagą.

Z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że w minionych dwóch dekadach problem z otyłością wśród społeczności starego kontynentu wzrósł trzykrotnie. Otyłych jest 10-20% mężczyzn i 10-25% kobiet. Z kolei nadwaga obejmuje aż 25-70% mieszkańców Europy [1]. W Polsce w latach 2003-2005 przeprowadzono badanie WOBASZ, które wskazuje, że na otyłość cierpi 20% kobiet i 21% mężczyzn, zaś nadwagę obserwuje się u 28% kobiet i 40% mężczyzn.

Małe, ciemne, niepozorne ziarenka mają niesamowity potencjał odżywczy. W pradawnej medycynie ludowej Majów i Azteków królują od wieków, jednak na naszym rynku obecne są od niedawna. W przeszłości były zalecane w leczeniu schorzeń układu oddechowego, chorób oczu czy infekcji.  Otoczone są twardą, celulozową łupiną, z którą enzymy trawienne człowieka radzą sobie z trudem. Nasuwa się zatem pytanie czy aby czerpać wszelkie korzyści z ich spożywania, ziarno nie powinno najpierw wykiełkować lub zostać zmielone? Kolejny dylemat może być związany z kwestią czy jest to fizjologiczny pokarm człowieka, skoro potrzeba dość intensywnej obróbki, aby było strawne? Dodatkowo, ich cena w porównaniu do innych ziaren i nasion jest stosunkowo wysoka. Kiedy i dalczego warto sięgnąć po te nasiona przedstawiono w publikacji.

Dotychczasowo poznane korzyści zdrowotne związane z posiadaniem zwierzęcia wiązały się przede wszystkim ze sferą psychologiczną, przykładowo poprzez redukcję stresu. Coraz częściej podkreśla się również inne czynniki. Zwierzęta są pomocne między innymi podczas rehabilitacji dzieci z zaburzeniami rozwojowymi. Badania opublikowane w czasopiśmie „Microbiome” ukazują pozytywny wpływ związany z obniżeniem ryzyka otyłości i alergii wśród dzieci.

Sulforafan wykazuje korzystne działanie w prewencji nowotworów i chorób układu sercowo - naczyniowego. Istnieją doniesienia o jego roli w zwalczaniu zakażeń bakteryjnych, miedzy innymi Helicobacter pylori. Najnowsze badania przeprowadzone na modelu zwierzęcym, opublikowane w czasopiśmie „Diabetes”, przedstawiają potencjał glukorafaniny - prekursora sulforafanu w łagodzeniu insulinooporności oraz redukcji otyłości, czyli składowych zespołu metabolicznego.

Nadwaga i otyłość, a także cukrzyca typu 2 oraz zespół metaboliczny - to jedne z niechlubnych następstw nadmiernego spożycia sacharozy i cukrów prostych. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2020 roku zamierza wydać opinię dotyczącą dziennego spożycia różnego rodzaju cukrów będących dodatkiem przygotowywanych potraw bądź składnikiem przetworzonej żywności. Analiza ma na celu wspieranie państw członkowskich UE w kreowaniu dietetycznych zaleceń i  wytycznych.

W najnowszych badaniach prowadzonych przez naukowców z University of Kentucky został odkryty nowy potencjalny marker biologiczny rozwoju otyłości. Mowa o neurotensynie, która jak się okazuje, odgrywa jeszcze większą rolę w procesie trawienia tłuszczów niż dotychczas sądzono. Stwarza to nowe możliwości zarówno w leczeniu jak i zapobieganiu tej chorobliwej przypadłości, z którą boryka się niemal 2 mld ludzi na całym świecie.

Brak regularnej aktywności fizycznej może prowadzić do zaburzeń nastroju. Z badań wynika, że nawet 60 proc. osób otyłych cierpi na depresję. Zdaniem ekspertów minimalna dawka ruchu to pół godziny każdego dnia na poziomie ok. 70 proc. tętna maksymalnego.

Najnowsze badania wskazują, że bezsenna noc osłabia silną wolę, a człowiek staje się bardziej skory do spożywania wyskoenergetycznych posiłków, jak np. fastfoody, pączki, frytki.

Inhibitory enzymów trawiennych występują powszechnie w pożywieniu człowieka i zwierząt. Inhibitory te są zaliczane do czynników antyżywieniowych, jednak w pewnych sytuacjach ich wpływ na organizm może być pozytywny. Znajdują one zastosowanie w terapii otyłosci, cukrzycy typu 2, nowotworów, a także w prewencji zawałów i chorób sercowo-naczyniowych.

W leczeniu nadwagi i otyłości kluczową rolę pełni edukacja żywieniowa i odpowiednio przygotowana dieta. Farmakologiczne wspomaganie leczenia nadwagi i otyłości powinno stanowić uzupełnienie procesu leczenia dietetycznego jedynie w szczególnych przypadkach. Obecnie najczęściej w leczeniu farmakologicznym wykorzystuje się środki będące inhibitorami enzymów pokarmowych (orlistat, akarboza). Jednakże podczas projektowania diet redukcyjnych należy zwrócić uwage na produkty zawierające w swym składzie związki wspomagające redukcję tkanki tłuszczowej jak np. rutyna, kwas chlorogenowy, kapsaicyna, genisteina.

Niewystarczająca ilość snu ma niekorzystny wpływ na przemianę materii następnego dnia i oznacza, że organizm zamiast spalać kalorie w większym zakresie, magazynuje je, co powoduje przybieranie na wadze.

Zachęcamy do zapoznania się z krótkim donieszieniem szwedzkich naukowców.

Choroby cywilizacyjne nazywane obecnie także przewlekłymi chorobami niezakaźnymi, do których należą m.in. cukrzyca, otyłość, miażdżyca, nowotwory i alergie wywoływane są przez nieprawidłowy sposób odżywiania, niezdrowy styl życia i zanieczyszczenie żywności oraz środowiska. Przy zapobieganiu bądź leczeniu chorób cywilizacyjnych warunkiem koniecznym jest nie tylko przestrzeganie prawidłowej diety (sposób odżywiania i styl życia), ale także konsumpcja żywności charakteryzującej się jak najwyższą jakością. Z większości badań porównawczych przeprowadzonych dla żywności ekologicznej i konwencjonalnej wynika, że żywność ekologiczna z uwagi na swój skład ma korzystniejsze właściwości prozdrowotne niż żywność z produkcji masowej, tzw. konwencjonalnej.

Naukowcy z University of Colorado Anschutz Medical Campus odkryli, że kobiety cierpiące na anoreksję reagują inaczej na smak niż osoby otyłe. Może to prowadzić do opracowania nowych metod leczenia zaburzeń odżywiania.