Wyszukiwanie artykułów

Atopowe zapalenie skóry (AZS) należy do chorób atopowych. Wielu pacjentów z alergią wziewną lub pokarmową nie jest świadomych, iż chorują na AZS. Sytuacja ta jest wynikiem trudności w diagnostyce tej choroby. Obraz atopowego zapalenia skóry zmienia się wraz z wiekiem chorego i może przybierać takie różne formy, m.in.: świerzb, łuszczycę, alergiczny wyprysk kontaktowy, wyprysk kontaktowy z podrażnienia, proteinowy wyprysk kontaktowy, rybią łuskę czy zapalenie skórno‑mięśniowe. Jednakże głównym objawem atopowego zapalenia skóry jest świąd. Mimo postępu medycznego i poprawy komfortu życia, obserwuje się wzrost zachorowalności na AZS, a epidemiologia tej choroby nie jest do końca wyjaśniona. Uznaje się, że ta choroba ma podłoże genetyczne, jednak istnieje wiele czynników, które wpływają na zaostrzenie choroby. Niniejsza publikacja przybliża przebieg choroby oraz rolę alergii pokarmowej w atopowym zapaleniu skóry.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest długotrwałą, nawracająca, zapalną dermatozą o podłożu genetycznym, cechującą się wybitnie uporczywym świądem, suchością i łuszczeniem skóry, typowym dla danego wieku umiejscowieniem, charakterystycznymi zmianami morfologicznymi oraz współistnieniem innych  chorób atopowych. W Polsce na AZS choruje od ok. 4,7 % do 9,2% dzieci oraz 0,9-1,4% dorosłych. Jest ono jednym z najczęstszych chorób skóry wieku dziecięcego. Pierwsze jej objawy mogą także wystąpić po 50. roku życia. Wieloczynnikowa etiopatogeneza nie pozwala na określenie jednolitego schematu postępowania, a uczulać może prawie każdy pokarm, szczególnie z tzw. złotej ósemki alergenów. W publikacji omówiono 10. suplementów. Na uwagę zasługują: Eisenia arboreta i ostropest plamisty. Dermatitis atopica można zaliczyć do chorób psychosomatycznych, m.in. ze względu na  obecność u chorych tzw. triady objawów psychicznych oraz współwystępowanie wielu uciążliwych jednostek chorobowych (np. ADHD, padaczka, IBS).

W dzisiejszych czasach choroby tarczycy stanowią istotny problem zdrowotny. Choroba Hashimoto jest jedną z najczęściej występujących jednostek chorobowych wśród kobiet. W ujęciu klinicznym najczęściej spotykanym zaburzeniem jest niedoczynność tarczycy z współwystępującą chorobą Hashimoto. Holistyczne podejście z uwzględnieniem modyfikacji dotychczasowego stylu życia, edukacji w kierunku właściwych nawyków żywieniowych, dbania o podaż składników odżywczych wspierających pracę tarczycy, jak również dokładne poznanie czynników wyzwalających jej rozwój jest kluczowym elementem w strategii leczenia tej choroby.

Mukowiscydoza jest chorobą genetyczną dziedziczoną autosomalnie recesywnie. W Polsce występuje z częstością około 1 na 5000 urodzeń. W 2009 roku wprowadzono testy przesiewowe noworodków, które mają 96% czułości. Rejestr Pacjentów Europejskiego Towarzystwa Mukowiscydozy ECFS gromadzi dane demograficzne i kliniczne od osób z mukowiscydozą wyrażających dobrowolną zgodę w Europie. Informacje są wykorzystywane do pomiaru, badania i porównywania aspektów mukowiscydozy i jego leczenia w krajach uczestniczących. Baza danych rejestru zawiera dane od ponad 48 000 zarejestrowanych osób z mukowiscydozą z 35 krajów [1]. Dzieci urodzone w XX w., niezależnie od kraju, miały bardzo małe szanse na przeżycie do wieku dorosłego, ze względu na brak skutecznych terapii. Chorzy z mukowiscydozą urodzeni w dwóch ostatnich dekadach XX wieku w krajach rozwiniętych mają obecnie o 50% większą szansę na życie do 50 lat [2].

Jak dowodzą hiszpańscy naukowcy, bogate w proantocyjanidyny ekstrakty z pestek winogron mogą chronić jelita przed zmianami spowodowanymi dietami wysokotłuszczową oraz wysokowęglowodanową.

Rośliny strączkowe są coraz bardziej znane, jednak ich występowanie w diecie współczesnego człowieka nie jest wystarczająco duże. Stanowią świetną alternatywę dla dań mięsnych, dlatego doskonałym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie ich do swojego jadłospisu, co mogłoby przyczynić się do ograniczenia podaży tłuszczów zwierzęcych. Do roślin strączkowych (dawniej motylkowatych) zaliczamy: soję, ciecierzycę, soczewicę, groch, fasolę czy bób. Najnowsze badania pokazały, że ich działanie prozdrowotne dotyczy nie tylko niskiego indeksu glikemicznego - wykazują również inne pozytywne cechy  wpływające na zdrowie człowieka.

W obecnych czasach odżywianie to nie tylko zaspokojenie głodu ale także możliwość wpływania na stan zdrowia. Żywność o zaprogramowanych właściwościach prozdrowotnych, nazywana żywnością funkcjonalną, spożywana jest przez świadomych konsumentów w celu uzyskania określonych profitów zdrowotnych. Przykładem mogą być produkty probiotyczne, zawierające specjalnie wyselekcjonowane i przebadane żywe kultury bakterii jelitowych. Bakterie te mają zdolność do przejściowej lub trwałej kolonizacji przewodu pokarmowego człowieka i oddziaływania na jego zdrowie. W publikacji przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat probiotyków, począwszy do definicji, aż po metodologię badań szczepów potencjalnie probiotycznych. Omówiono również naturalną mikroflorę przewodu pokarmowego, znaczenie probiotyków w diecie oraz ich źródła pokarmowe. Poruszono również zagadnienia bezpieczeństwa stosowania probiotyków w diecie człowieka.

Celiakia uważana jest za jedną z najczęstszych nietolerancji pokarmowych, wynikającą z wrodzonej nietolerancji glutenu. Do niedawna uznawano tę chorobę za schorzenie małych dzieci, stosunkowo rzadko występującą w wieku dorosłym. W ostatnich latach obraz kliniczny celiakii zmienił się, a badania wykazują na wzrost zapadalności na chorobę wśród osób dorosłych, najczęściej między 30 a 50 rokiem życia. Postać objawów choroby jest różna, co utrudnia wczesną diagnostykę. W 90% przypadków objawy są niespecyficzne, będące efektem złego wchłaniania składników odżywczych przez organizm. Szacuje się że ok. 2,5 mln ludzi w Europie choruje na celiakię, w tym bezobjawowa postać występuje z częstością 1:100 do 1:300, a objawowa 1:3345. Celiakia występuje głównie u osób rasy białej, częściej u kobiet niż mężczyzn (w proporcji 2:1).

Celiakia to inaczej choroba trzewna dotykająca 0,5-2,5% populacji na całym świecie. Charakteryzuje się reakcją ze strony układu pokarmowego w odpowiedzi na gluten, białko obecne w wielu zbożach. Problemy, z którymi wiąże się ta jednostka chorobowa utrudniają codzienne funkcjonowanie, dlatego należy zastosować odpowiednie leczenie w celu ustąpienia symptomów. Czy dieta bezglutenowa to jedyne wyjście, a może istnieje inna alternatywa?

Wszystkim doskonale znane są różne rodzaje i gatunki miodów, jak chociażby miody spadziowe pozyskiwane ze spadzi iglastej lub liściastej, miody nektarowe: wrzosowe, z facelii błękitnej, gryczane, wielokwiatowe oraz miody mieszane nektarowo-spadziowe. Wszystkie te miody cechują się różnymi właściwościami prozdrowotnymi, wynikającymi m. in. z rodzaju nektaru lub spadzi pobranej przez pszczoły. Są jednak rośliny, cechujące się właściwościami prozdrowotnymi, którymi pszczoły się nie interesują lub z których pobranie nektaru jest niemożliwe. Z tego względu, powstały ziołomiody – miody wytwarzane przez pszczoły z podanych im pożywek z różnych rodzajów ekstraktów roślinnych (pokrzywa, aloes czy brokuł) cechujące się właściwościami prozdrowotnymi, właściwymi dla tych roślin.

Prawidłowe odżywianie matki podczas laktacji to podstawowy czynnik kształtujący zdrowie człowieka. Laktacja to okres w którym, zmienia się zapotrzebowanie matki karmiącej  na mikro- i makroelementy. Sposób żywienia powinien zapewnić kobiecie jak najlepsze warunki przebiegu laktacji. Takie czynniki jak stres, lęk oraz palenie tytoniu mogą zaburzać produkcję mleka. Dieta eliminacyjna matki karmiącej pociąga za sobą ryzyko zaburzenia prawidłowego odżywienia oraz wzrostu dziecka. Ograniczenia dietetyczne w okresie laktacji mogą być szkodliwe również dla zdrowia matki, dlatego należy je stosować tylko w przypadkach bezwzględnych. Bardzo ważne jest zastąpienie eliminowanej żywności zalecanymi wymiennikami. oraz profesjonalne doradztwo w celu jej skutecznego leczenia. Nie ma podstaw do przerywania karmienia piersią lub eliminacji produktów z diety z powodu kolki niemowlęcej. Kolka nie jest zagrożeniem dla zdrowia dziecka oraz mija samoistnie.

W związku z postępującą medycyną, wynalezieniem leków na wiele doskwierających schorzeń i dolegliwości, życie ludzi znacząco się wydłużyło. Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization - WHO) przypuszcza, że w roku 2050 osoby w wieku powyżej 60 lat będą stanowiły 22% całej populacji na świecie – co daje dwukrotnie większą liczbę osób niż aktualnie (WHO, 2015b). Starzenie się organizmu jest procesem długotrwałym i postępującym pomimo woli człowieka. Wpływa ono m.in. na obniżenie się zdolności do przyswajania przez organizm składników odżywczych i witamin. (Remond i wsp., 2015). Witamina D jest wytwarzana zarówno poprzez syntezę podskórną w związku z promieniowaniem słonecznym jak i poprzez spożywanie produktów bogatych w tę witaminę m.in. tłuste ryby, jaja, mleko i jego przetwory (Olędzka, 2013). Warto zwrócić uwagę, że promieniowanie słoneczne w naszej szerokości geograficznej w okresie jesienno – zimowym (od września do marca) jest znikome, a osoby starsze często również unikają lub nie są w stanie ze względu na istniejące choroby przebywać na świeżym powietrzu. Ponadto warto zauważyć, że dieta osób starszych jest przeważnie uboga w produkty obfitujące w witaminę D. Spowodowane jest to głównie czynnikami ekonomicznymi, gdyż tłuste ryby są stosunkowo drogim produktem spożywczym oraz są trudne w spożywaniu ze względu na ości. Dlatego warto zwrócić uwagę na problem z dostarczeniem odpowiedniej ilości witaminy D u osób starszych, gdyż ilość przyjmowanej witaminy do organizmu seniora nie jest duża, a dodatkowo ze względu na procesy fizjologiczne jakie zachodzą w jego organizmie nie jest ona absorbowana stuprocentowo.

Badanie opublikowane m.in. w czasopiśmie Atherosclerosis potwierdza, że ekstrakt z granatu może zapobiegać i / lub zmniejszać zmiany miażdżycowe naczyń krwionośnych, które jako czynnik ryzyka przyczyniają się do wysokiej śmiertelności. Niestety choroby układu krążenia są powszechnie bagatelizowane, mimo iż rocznie na ich skutek umiera więcej osób niż na raka.

Hiperprolaktynemia jest istotnym wskaźnikiem klinicznym świadczącym o możliwych zaburzeniach patologicznych, do których należą guzy jak prolaktynoma, ale także występuje jako skutek uboczny niedoczynności tarczycy. Środki farmakologiczne, szczególnie przeciw psychotyczne mogą modulować stężenie prolaktyny. Wysoki poziom prolaktyny obejmuje również fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie, do których należą: ciąża czy karmienie piersią lub też wysiłek fizyczny.  Jakie przyczyny objawiają się wysokim stężeniem prolaktyny? Czy niepokalanek pospolity jest w stanie obniżyć jej poziom i zapobiec objawom? W poniższym artykule zostaną podane odpowiedzi na postawione pytania.

Witania ospała (łac. Withania somnifera), indyjski żeń-szeń, ashwagandha… To nazwy niezwykłego zioła adaptogennego, stosowanego już od tysięcy lat w medycynie ajurwedyjskiej. Hindusi są zdania, że stanowi ona remedium na wiele chorób. Jej główną właściwością leczniczą jest regulacja gospodarki hormonalnej oraz wsparcie organizmu w walce ze stresem. Polecana szczególnie kobietom, jednak może być źródłem cennych składników także dla mężczyzn. Jest przedmiotem badań naukowców już od drugiej połowy lat 80. XX wieku.

Tarczyca jest bardzo ważnym narządem wpływającym na odpowiednie funkcjonowanie wielu układów. Choroby tarczycy stały się istotnym problemem XXI wieku, a niedoczynność tarczycy zaliczana jest do jednych z najczęstszych chorób przewlekłych wśród kobiet. Przyczyny zaburzenia są różne w zależności od pierwotnej lub wtórnej formy niedoczynności i mogą obejmować np. niedobór jodu w diecie, chorobę Hashimoto bądź uszkodzenie przysadki. Niedoczynność tarczycy manifestuje się niską tolerancją zimna, łamliwymi paznokciami, zaparciami, dodatkowymi kilogramami, uczuciem niepokoju, ospałością i obrzękami twarzy. Oprócz farmakoterapii wdrożonej przez endokrynologa warto zadbać o prawidłową i dobrze zbilansowaną dietę. Powinna obfitować w wiele składników mineralnych z wyszczególnieniem cynku, selenu, jodu i żelaza. Przedstawione składniki wspomagają tarczycę w wytwarzaniu hormonów oraz jej prawidłowej pracy poprawiając komfort życia pacjenta z niedoczynnością.

Tarczyca jest bardzo ważnym narządem wpływającym na odpowiednie funkcjonowanie wielu układów. Choroby tarczycy stały się istotnym problemem XXI wieku, a niedoczynność tarczycy zaliczana jest do jednych z najczęstszych chorób przewlekłych wśród kobiet. Przyczyny zaburzenia są różne w zależności od pierwotnej lub wtórnej formy niedoczynności i mogą obejmować np. niedobór jodu w diecie, chorobę Hashimoto bądź uszkodzenie przysadki. Niedoczynność tarczycy manifestuje się niską tolerancją zimna, łamliwymi paznokciami, zaparciami, dodatkowymi kilogramami, uczuciem niepokoju, ospałością i obrzękami twarzy. Oprócz farmakoterapii wdrożonej przez endokrynologa warto zadbać o prawidłową i dobrze zbilansowaną dietę. Powinna obfitować w wiele składników mineralnych z wyszczególnieniem cynku, selenu, jodu i żelaza. Przedstawione składniki wspomagają tarczycę w wytwarzaniu hormonów oraz jej prawidłowej pracy poprawiając komfort życia pacjenta z niedoczynnością.

Organizm człowieka jest miejscem dla ogromnej i bardzo różnorodnej mikroflory, a najliczniej skolonizowanym układem jest przewód pokarmowy. Pomiędzy organizmem człowieka, a mikrobiomem jelitowym występuje silna interakcja. Różne czynniki zewnętrzne mogą przynosić efekty wpływające nie tylko na funkcjonowanie przewodu pokarmowego, lecz mogą także wpływać na inne procesy i narządy. Zaburzenie tej równowagi, na przykład w wyniku terapii antybiotykowej, mogą mieć istotny wpływ na zdrowie. Dlatego też bardzo istotne jest jak najgłębsze poznanie tej skomplikowanej sieci oddziaływań i zależności.

Choroba wrzodowa jest jedną z najczęstszych chorób układu pokarmowego. To zespół zmian ogólnoustrojowych i miejscowych, w których głównym objawem jest wrzód żołądka. Czynnikami determinującymi rozwój choroby to infekcja gram-ujemną bakterią Helicobacter pylori, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nieprawidłowy sposób odżywiania oraz stałe narażenie na stres. Postępowanie dietetyczne w chorobie wrzodowej ma na celu dobór produktów, które nie zalegają długo w żołądku oraz są łatwo przyswajalne. Odpowiednia dieta wspomaga leczenie, łagodzi dolegliwości często powodując ich całkowite ustąpienie. Zaleca się unikanie produktów drażniących żołądek, a przede wszystkim tych, które wywołują lub nasilają dolegliwości. Dieta w chorobie wrzodowej powinna dostarczać odpowiednią ilość energii i składników odżywczych w celu utrzymania należnej masa ciała chorego.

Kawa to napój kontrowersyjny, który przez jednych jest postrzegany jako szkodliwa używka, a z drugiej strony coraz więcej badań wskazuje na jej dobroczynne właściwości. Czy prawda leży po środku, a może przechyla się na jedną ze stron? W artykule poruszona zostanie kwestia powiązania kawy i substancji aktywnych w niej występujących z chorobami układu krążenia, metabolicznymi oraz wątroby. Czy możemy im zapobiec lub zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia, dzięki spożyciu tego napoju ? Czy sposób parzenia ma wpływ na ich występowanie? Jaka ilość kawy jest bezpieczna? Na te pytania i inne  znajdziesz odpowiedź w poniższym artykule.

Depresja jest najczęściej spotykanym zaburzeniem psychicznym i jak szacuje WHO w 2020 roku będzie na drugim miejscu w rankingu występujących schorzeń na całym świecie, zaraz po chorobach układu sercowo – naczyniowego. Wielu badaczy zwraca uwagę na to, że rodzaj tłuszczów, kwasów tłuszczowych w diecie jest ściśle związane z zaburzeniami emocjonalnymi.

Wysiłki wielu naukowców skupiają się na poznaniu mechanizmów oddziaływania składników pokarmu na organizm człowieka. Umiejętność świadomego doboru pożywienia, w celu uzyskania określonej zmiany w organizmie jest niezwykle cenną wiedzą dla każdego konsumenta, dbającego o swoje ciało, zdrowie i samopoczucie. Jednym z prozdrowotnych składników żywności są probiotyki, które obecne w diecie mogą przyczynić się m.in. do zmniejszenia objawów alergii, wrzodów, infekcji dróg moczowo-płciowych czy zespołu jelita nadwrażliwego. Ich źródłem mogą być produkty spożywcze jak np. mleczne napoje fermentowane lub specjalnie przygotowane suplementy diety.

Mleko jest cennym  źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K. Litr mleka pokrywa dzienne zapotrzebowanie człowieka w 25 % na beta-karoten oraz witaminę A, a w 10 % na D i E. Witaminy A, E i beta-karoten determinują odporność, regulują wzrost organizmu, warunkują rozwój komórek rozrodczych oraz biorą udział w procesie widzenia. Ponadto, mleko zawiera również witaminy rozpuszczalne  w wodzie, tj.: B₁, B₂, B₆, PP, B₁₂, kwas pantotenowy, witamina C czy biotyna. Dzięki kompozycji witamin z grupy B mleko przeciwdziała negatywnym wpływom środowiska zewnętrznego, spowodowanym przez metale ciężkie, chemikalia, toksyny czy spaliny.

Nadciśnienie tętnicze w karajach Europy Zachodniej dotyczy 15-30% populacji dosrosłych osób. Patogeneza tego zjawiska jest złożona ale jdnym z czynników wspomagających leczenie nadciśnienia jest odpowiednio zbilansowana dieta. W opracowaniu przedstawiono patogenezę i symptomatologię nadciśnienia tętniczego. Zamieszczono również praktyczne wskazówki dotyczące, jednego z wielu możliwych wariantów postępowania dietetycznego.

Z roku na rok ilość przypadków alergii pokarmowej wzrasta. W opracowaniu omówiono ogólnie mechanizm alergii pokarmowych IgE-zależnych. Przedstawiono również w bardzo ogólnym zarysie niezwykle złożoną symptomatologię alergii pokarmowych.

Nadwaga i otyłość stanowią ważny problem zdrowotny. Często mówi się o epidemii otyłości, bo problem ten z roku na rok dotyka coraz większej populacji ludzi. Otyłość i nadwaga może prowadzić do wystąpienia wielu schorzeń jak np. cukrzyca typu 2, kamica żółciowa, zespół bezdechu sennego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia hormonalne. Etiologia otyłości jest złożona, a do głównych czynników wpływających na jej rozwój zaliczamy czynniki środowiskowe,  genetyczne, metaboliczne, a także psychologiczne.

Olej kokosowy jest tłuszczem, który wśród konsumentów wzbudza wiele skrajnych emocji. Przez swoich zwolenników często określany jest mianem „najzdrowszego z tłuszczów”, z kolei jego przeciwnicy niechęć do spożywania tego produktu argumentują wysoką zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych. Co więcej, nawet wśród dietetyków można spotkać się z odmiennymi opiniami na temat tłuszczu z kokosa. Nie podlega wątpliwości fakt, iż olej kokosowy w ostatnim czasie zyskuje coraz większą popularność oraz coraz częściej można usłyszeć o jego prozdrowotnych właściwościach. Niniejsza publikacja przedstawia wpływ spożywania oleju kokosowego na organizm ludzki, jego metabolizm oraz podstawowe właściwości fizykochemiczne.

Choroba Alzheimera jest przewlekłym schorzeniem neurodegeneracyjnym, skutkiem którego jest stopniowy zaniku pamięci oraz funkcji poznawczych (np., orientacji przestrzennej, poprawnego liczenia czy upośledzenia mowy). Charakteryzuje się ona wytwarzaniem nadmiernych ilości białka zwanego beta-amyloidem, które powoduje zakłócenia w przekazywaniu sygnałów przez synapsy, co z kolei skutkuje zaburzeniem przepływu informacji i powstaniem łańcucha zdarzeń prowadzących do obumierania neuronów. Dodatkowo ciągła aktywacja komórek mikrogleju i astrocytów prowadzi do nadmiernego uwalniania mediatorów zapalnych: cytokin, reaktywnych rodników tlenowych i tlenku azotu. W wyniku zmian zapalnych w mózgu zaburzona zostaje ciągłości bariery krew–mózg, co umożliwia napływ komórek obwodowego układu odpornościowego i ich udział w reakcji zapalnej. Z dotychczasowych badań wynika, iż związki bioaktywne występujące naturalnie w żywności mogą mieć znaczenia terapeutyczne i sprzyjać zahamowaniu procesów neurodegeneracji u pacjentów z chorobą Alzheimera.

Nie zawsze zwrot "szczupła sylwetka" jest synonimem dla dobrego wyglądu. Atrakcyjny i zdrowy wygląd determinuje wiele czynników. Jednym z nich jest zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie. Jej ilość i rozmieszczenie zależy m.in. od wieku, płci, stylu życia. W artykule przedstawiono funkcje jakie pełni tkanka tłuszczowa w organizmie człowieka, scharakteryzowano rodzaje otyłości oraz zilustrowano różnice występujące w sylwetce kobiet i mężczyzn o różnej zawartości tkanki tłuszczowej.

Aż około 250 osób uczestniczyło w II Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Studentów i Doktorantów organizowanej przez Koło Naukowe Dietetyków Uniwersytetu Rzeszowskiego, która odbyła się pod szyldem "Medyczne aspekty Żywienia człowieka". Wydarzenie to miało miejsce na Uniwersytecie Rzeszowskim w dniach 3 i 4 czerwca.

Centrum Medycyny Żywieniowej i Dietoterapii GR MED oraz czasopismo Journal of NutriLife mają zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w I Ogólnopolskim Kongresie Dietetyki i Medycyny Funkcjonalnej pod hasłem: „Dietetyka i Medycyna czyli interdyscyplinarny klucz do zdrowia” , który odbędzie się w dniu 12 czerwca 2016 r. w Rumii.

Niezmiernie miło jest nam poinformować, że czasopismo Journal of Nutrilife objęło patronatem medialnym niezwykłe wydarzenie jakim jest I Ogólnopolska Konferencja Nowatorskie Metody Leczenia Nadwagi i Otyłości.

W niniejszym opracowaniu zostały omówione prozdrowotne właściwości miodów: akacjowego, wielokwiatowego, lipowego, wrzosowego oraz spadziowego (spadź iglasta i liściasta). Skupiono się przede wszystkim na opisaniu właściwych cech miodów, charakterystycznych tylko dla wybranych rodzajów.