Wyszukiwanie artykułów

Tłuszcze inaczej nazywane lipidami są istotnym składnikiem pokarmowym. Znajdują się powszechnie w takich produktach spożywczych jak: masło, smalec, oleje jadalne czy margaryny. Obok białek i węglowodanów tworzą trzecią podstawową grupą składników odżywczych i pełnią w organizmie m.in. funkcje energetyczną i budulcową. Dlatego też obok ilości spożywanych tłuszczów, bardzo ważny jest ich skład jakościowy. Szczególnie cennym składnikiem tłuszczów są niezbędne nienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe m.in. kwasy omega-3, omega-6, omega-9. Z punktu żywieniowego bardzo istotna jest również zawartość izomerów trans kwasów tłuszczowych, z uwagi na uboczne skutki ich spożywania.

O dobrym stanie zdrowia człowieka decyduje w znacznym stopniu racjonalne odżywianie się i jest ono jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Tłuszcze są bardzo istotnym elementem diety, przy czym ważna jest zarówno ich ilość jak i jakość. Przyjmuje się, że tłuszcze powinny dostarczać 25-30% energii w racji pokarmowej, w tym nasycone kwasy tłuszczowe nie powinny dostarczać więcej niż 10% energii. Należy również zadbać o prawidłowy stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do nienasyconych jak i kwasów omega-3 do omega-6.

Oleje roślinne to produkty spożywcze powszechnie wykorzystywane zarówno w przemyśle jak i w kuchni. Najczęściej służą jako medium do smażenia, nośnik aromatu z przypraw jak również używane są do przygotowywania potraw np. sałatek. Ich różnorodny skład chemiczny, wynikający  m.in. z rodzaju surowca z których zostały pozyskane, jak również użytej do wydobycia metody, determinuje ich przeznaczenie (np. oleje do smażenia, sałatkowe), a także właściwości dietetyczne. W opracowaniu przedstawiono proces wytwarzania olejów roślinnych i ich ogólną charakterystykę, ze szczególnym uwypukleniem właściwości oleju rzepakowego, słonecznikowego, lnianego.

Grzyby dziko rosnące postrzegane są jako pozbawiony wartości odżywczej ale aromatyczny i smaczny składnik potraw. W ostatnich latach zwraca się coraz większą uwagę na właściwości owocników grzybów dziko rosnących. Wykazują one między innymi działanie: przeciwnowotworowe (Busch i in., 2008), przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, (Chun-chao  i in., 2011), przeciwutleniające (Rajewska i in., 2005) oraz pomagające w walce z chorobami układu sercowo – naczyniowego (Mattila i in., 2001). Mimo, iż grzyby występują sezonowo, od czerwca do października, to warto zaopatrywać się w nie również w okresie kiedy nie możemy pozyskać ich w postaci świeżej.

Choroba Alzheimera jest przewlekłym schorzeniem neurodegeneracyjnym, skutkiem którego jest stopniowy zaniku pamięci oraz funkcji poznawczych (np., orientacji przestrzennej, poprawnego liczenia czy upośledzenia mowy). Charakteryzuje się ona wytwarzaniem nadmiernych ilości białka zwanego beta-amyloidem, które powoduje zakłócenia w przekazywaniu sygnałów przez synapsy, co z kolei skutkuje zaburzeniem przepływu informacji i powstaniem łańcucha zdarzeń prowadzących do obumierania neuronów. Dodatkowo ciągła aktywacja komórek mikrogleju i astrocytów prowadzi do nadmiernego uwalniania mediatorów zapalnych: cytokin, reaktywnych rodników tlenowych i tlenku azotu. W wyniku zmian zapalnych w mózgu zaburzona zostaje ciągłości bariery krew–mózg, co umożliwia napływ komórek obwodowego układu odpornościowego i ich udział w reakcji zapalnej. Z dotychczasowych badań wynika, iż związki bioaktywne występujące naturalnie w żywności mogą mieć znaczenia terapeutyczne i sprzyjać zahamowaniu procesów neurodegeneracji u pacjentów z chorobą Alzheimera.

Żywność funkcjonalna nazywana jest również „środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego”. Do grupy tej zalicza się produkty żywnościowe, które wykazują udokumentowany, korzystny wpływ na jedną lub więcej funkcji organizmu (ponad efekt odżywczy), który to wpływ polega na poprawie stanu zdrowia oraz samopoczucia lub/ i zmniejszeniu ryzyka chorób dietozależnych. Produkty te mogą charakteryzować się między innymi działaniem wspierającym układy pokarmowy, krążenia czy poprawiającym odporność organizmu.  Wzbogacanie żywności w Polsce może mieć zarówno charakter obligatoryjny jak i dobrowolny. Producenci coraz częściej wzbogacają żywność w składniki, które występują w niej w śladowych ilościach lub nie występują wcale, gdyż działania te prowadzą do zwiększenia atrakcyjności produktu. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie przykładów żywności funkcjonalnej dostępnej na rynku oraz ich wpływ na organizm człowieka.

Mleko jest pierwszym pokarmem człowieka, zawiera szereg niezbędnych składników pokarmowych, które jest w stanie przyswoić noworodek, a bez których niemożliwe jest jego przeżycie i rozwój [18]. W Polsce, w związku z dwukrotnie niższym (188 l/mieszkańca, IERiGŻ-PIB, 2010) niż w krajach zachodniej Europy spożyciem produktów mlecznych, coraz częściej pojawiają się akcje promujące picie mleka typu „Pij mleko, będziesz wielki” czy „Szklanka mleka”. Z tego ostatniego programu korzysta już 2,5 mln dzieci i młodzieży szkolnej [7]. W artykule przedstawiono wartość odżywczą i charakterystykę mleka różnych gatunków zwierząt i człowieka.

We współczesnym świecie zjawisko niepłodności staje się coraz bardziej powszechne. Stanowi narastający problem społeczny zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) niepłodność uznawana jest za chorobę cywilizacyjną. Jej przyczyny mogą być bardzo złożone. Nieprawidłowy styl życia oraz niewłaściwa masa ciała mogą zaburzać płodność u kobiet oraz mężczyzn. Racjonalne odżywianie oraz modyfikacja składowych stylu życia (aktywność fizyczna, używki, radzenie sobie ze stresem) odgrywają znaczącą rolę w prewencji niepłodności. Odpowiednio zbilansowana dieta dostosowana do potrzeb organizmu wpływa na właściwe funkcjonowanie narządów rozrodczych.

Gen zawiera pojedynczą informacje o białku, a złożenie wszystkich genów organizmu stanowi pełen zapis informacji genetycznej, czyli genom. Ponieważ genom każdego człowieka jest inny, to różnie będzie on reagował na przyjmowany pokarm. Nutrigenomika jest szybko rozwijającą się dziedziną nauki, badającą odpowiedz genomu na składniki odżywcze zawarte w pożywieniu. Zajmuje się interreakcjami między żywnością, a genomem. Zmiany materiału genetycznego, będą znajdowały odzwierciedlenie w odpowiedzi na dietę. Ustalenie, jaki jest wpływ diety na kształt cech organizmu, daje bardzo konkretne wskazówki dla zaleceń dietetycznych, w świetle osobistej genetyki człowieka. 

Jeszcze do niedawna sama byłam przekonana, że nie. Jednak sprawa wydaje się być bardziej skomplikowana. Wiele obiegowych, powszechnych opinii na temat oliwy nie ma rzetelnego, naukowego potwierdzenia. Ten tekst ma na celu rozwiać wszelkie wątpliwości, bez dolewania oliwy do ognia.

Depresja jest najczęściej spotykanym zaburzeniem psychicznym i jak szacuje WHO w 2020 roku będzie na drugim miejscu w rankingu występujących schorzeń na całym świecie, zaraz po chorobach układu sercowo – naczyniowego. Wielu badaczy zwraca uwagę na to, że rodzaj tłuszczów, kwasów tłuszczowych w diecie jest ściśle związane z zaburzeniami emocjonalnymi.

Sery stanowią jedną z najważniejszych grup przetworów mleczarskich. Do ich produkcji wykorzystuje się prawie połowę ogólnej ilości produkowanego mleka. Na rynku istnieje wiele odmian sera, dlatego też doniesieniu przedstawiono podstawową klasyfikację serów ze względu m.in. na zawartość tłuszczu, wody, twardość. Rodzaj sera determinuje jego właśćiwości odżywcze, które zależą głównie od rodzaju i jakości mleka, a także od sposobu wytwarzania. Ser jako produkt konsupcyjny jest postrzegany bardzo atrakcyjnie przez konsumenta, dlatego też z roku na rok konsupcja i produkcja serów wzrasta. 

W Polsce suplementy z witaminami przyjmuje – zgodnie z danymi Instytutu Żywności i Żywienia w 2015 r. – co siódme dziecko w wieku od 0 do 18 lat [1]. Temat ten budzi wiele kontrowersji – ma swoich zwolenników, jak i przeciwników. Zdaniem American Academy of Pediatrics, odpowiednio zbilansowana, zdrowa dieta powinna w pełni pokryć zapotrzebowanie dziecka na każdy składnik [2]. Jednak współczesny stopień przetworzenia żywności i sposób jej produkcji w znaczącym stopniu wpływają na końcową wartość odżywczą produktu, a co za tym idzie, również na prawidłowe zbilansowanie diety. Niezmiernie ważna jest więc ocena zasadności suplementacji młodego człowieka i analiza wpływu farmaceutyków na jego wzrost i rozwój [3].

Mleko jest cennym  źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K. Litr mleka pokrywa dzienne zapotrzebowanie człowieka w 25 % na beta-karoten oraz witaminę A, a w 10 % na D i E. Witaminy A, E i beta-karoten determinują odporność, regulują wzrost organizmu, warunkują rozwój komórek rozrodczych oraz biorą udział w procesie widzenia. Ponadto, mleko zawiera również witaminy rozpuszczalne  w wodzie, tj.: B₁, B₂, B₆, PP, B₁₂, kwas pantotenowy, witamina C czy biotyna. Dzięki kompozycji witamin z grupy B mleko przeciwdziała negatywnym wpływom środowiska zewnętrznego, spowodowanym przez metale ciężkie, chemikalia, toksyny czy spaliny.

Pomidor obok witaminy C, E i potasu zawierają jeszcze dwa bardzo cenne pod wzgledem żywieniowym składniki, a mianowicie  β-karoten i likopen. Spożywanie produktów bogatych w likopen, a do nich należą pomidory działa ochronnie przed takimi nowotworami jak np. rak prostaty, piersi. Likopen obniża ryzyko zawału mięśnia sercowego, wystąpienia choroby wieńcowej, a także zapobiega rozwojowi miażdżycy. W Polsce jednym z najlepszych i łatwodostępnych źródeł likopenu są pomidory, a jeszcze lepszym - sok pomidorowy. Jednak  niedoścignionym rekordzistą pod względem zawartości likopenu jest owoc Gac.

Wino towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów. Przez cały ten czas proces jego wytwarzania ewolułował, a umiejętność jego wytwarzania rozprzestrzeniła się. Wynikiem tych procesów jest ogromna liczba rodzajów i gatunków win. W publikacji przedstawiono europejską definicję wina, jak również najczęściej wykorzystywane rodzaje klasyfikacji win. Omówiono w zarysie technologię jego wytwarzania, a ponadto przedstawiono prozdrowotne właściwości win i alkoholu.

Alergia i nietolerancja pokarmowa są coraz powszechniej występującymi zjawiskami we współczesnym świecie. Z epidemiologicznego punktu widzenia problem alergii pokarmowych nie jest obecnie dokładnie poznany. Wynika to głównie z faktu, że do chwili obecnej brak jest uniwersalnego testu laboratoryjnego rozstrzygającego jednoznacznie o istnieniu alergii. Obecnie za najbardziej wiarygodną, uznawaną za "złoty standard" diagnostyczny jest podwójnie ślepa próba kontrolowana placebo (DBPCFC). Z przeprowadzonych badań wynika, że około 3% populacji ludzkiej dotknięte jest tą chorobą. Częstość alergii pokarmowej różnie kształtuje się w zależności od wieku i płci pacjentów. Obecnie przyjmuje się, że na alergię pokarmową choruje około 1,8-7,5% dzieci oraz 1-2% dorosłych, przy czym wśród kobiet alergię pokarmową diagnozuje się średnio trzy razy częściej niż u mężczyzn.

Czekaloda jest produktem cenionym od wielu lat. W doniesieniu przedstawiono powszechnie wykjorzystywane nazewnictwo i klasyfikację czekolady. Przybliżono również skład czekolady, zwracając szczególną uwagę na rodzaj kwasów tłuszczowych, składniki mineralne, alkaloidy, związki fenolowe. W skrócie, przedstawiono również wpływ spożycia czekolady na organizm człowieka.

Jak donoszą badania  opublikowane ostatnio przez naukowców z University of North Carolina Lineberger Comprehensive Cancer Center, dieta o wysokiej zawartości tłuszczów nasyconych, które powszechnie są składnikami produktów żywnościowych takich jak ser czy wołowina, ma związek z występowaniem agresywnej postaci raka prostaty. Wstępne wyniki zostały zaprezentowane 18 kwietnia 2016 roku na spotkaniu Amerykańskiego Stowarzyszenia Badań nad Rakiem w Nowym Orleanie.

Rośliny wykorzystywane w fitoterapii stanowią cenne źródło naturalnych składników o wielu właściwościach. Zaletą mnóstwa ziół jest powszechne występowanie, łatwa uprawa oraz stosowanie prostych zabiegów technologicznych.  Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) jako bogactwo związków biologicznie czynnych uważana jest za jedną z najcenniejszych roślin stosowanych przy leczeniu bądź wspomaganiu leczenia wielu chorób. W wielu badaniach wykazano jej właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne czy hipoglikemiczne. Pokrzywa zwyczajna wydaje się być obiecującą rośliną, która posiada ogromny potencjał leczniczy. Badacze skupili swoją uwagę na działaniu moczopędnym pokrzywy oraz korzystnym wpływie rośliny na wystąpienie alergii, cukrzycy, zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Urtica dioica L. może być stosowana w różnych postaciach  jako naturalny lek, który będzie bezpiecznie i korzystnie działał przy wielu chorobach.