Wyszukiwanie artykułów

Publikacje dotyczące zaleceń dla osób chorych na cukrzycę pojawiają się cyklicznie co rok. Przygotowuje je Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Odnoszą się one do wszystkich aspektów opieki klinicznej nad chorymi. Praca grupy ekspertów ma przyczynić się do poprawy w zakresie diagnostyki, zapobiegania i leczenia cukrzycy oraz jej powikłań w Polsce. Zalecenia PTD powstały na podstawie wyników kolejnych badań klinicznych i eksperymentalnych, danych z obserwacji epidemiologicznych oraz rejestrów diabetologicznych. Corocznie pojawiają się pewne modyfikacje i nowe treści. Wiedza płynie z rzetelnych, opartych na dowodach naukowych badań, mających istotne implikacje w praktyce klinicznej.

Tłuszcze inaczej nazywane lipidami są istotnym składnikiem pokarmowym. Znajdują się powszechnie w takich produktach spożywczych jak: masło, smalec, oleje jadalne czy margaryny. Obok białek i węglowodanów tworzą trzecią podstawową grupą składników odżywczych i pełnią w organizmie m.in. funkcje energetyczną i budulcową. Dlatego też obok ilości spożywanych tłuszczów, bardzo ważny jest ich skład jakościowy. Szczególnie cennym składnikiem tłuszczów są niezbędne nienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe m.in. kwasy omega-3, omega-6, omega-9. Z punktu żywieniowego bardzo istotna jest również zawartość izomerów trans kwasów tłuszczowych, z uwagi na uboczne skutki ich spożywania.

W doniesieniu przedstawiono wyniki badań naukowców z US Centers for Disease Control and Prevention nad wpływem wielkości spożycia w diecie sodu i potasu na występowanie m.in. chorób układu sercowo-naczyniowego. Potwierdziło sie iż nadmierne spożycie z dietą jonów sodowych może nieść ze sobą poważne konsekwencji zdrowotne. Pamiętajmy iż źródłem jonów sodowych w głównej mierze są fastfoody, sery, wędliny, chleb i większość gotowych zup - ich spożycie ograniczmy.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest długotrwałą, nawracająca, zapalną dermatozą o podłożu genetycznym, cechującą się wybitnie uporczywym świądem, suchością i łuszczeniem skóry, typowym dla danego wieku umiejscowieniem, charakterystycznymi zmianami morfologicznymi oraz współistnieniem innych  chorób atopowych. W Polsce na AZS choruje od ok. 4,7 % do 9,2% dzieci oraz 0,9-1,4% dorosłych. Jest ono jednym z najczęstszych chorób skóry wieku dziecięcego. Pierwsze jej objawy mogą także wystąpić po 50. roku życia. Wieloczynnikowa etiopatogeneza nie pozwala na określenie jednolitego schematu postępowania, a uczulać może prawie każdy pokarm, szczególnie z tzw. złotej ósemki alergenów. W publikacji omówiono 10. suplementów. Na uwagę zasługują: Eisenia arboreta i ostropest plamisty. Dermatitis atopica można zaliczyć do chorób psychosomatycznych, m.in. ze względu na  obecność u chorych tzw. triady objawów psychicznych oraz współwystępowanie wielu uciążliwych jednostek chorobowych (np. ADHD, padaczka, IBS).

O dobrym stanie zdrowia człowieka decyduje w znacznym stopniu racjonalne odżywianie się i jest ono jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Tłuszcze są bardzo istotnym elementem diety, przy czym ważna jest zarówno ich ilość jak i jakość. Przyjmuje się, że tłuszcze powinny dostarczać 25-30% energii w racji pokarmowej, w tym nasycone kwasy tłuszczowe nie powinny dostarczać więcej niż 10% energii. Należy również zadbać o prawidłowy stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do nienasyconych jak i kwasów omega-3 do omega-6.

Długość i jakość snu to nie tylko świeży wygląd ale także ogromne profity dla naszego zdrowia. Odpowiednia ilość snu zapewnia czas niezbędny na regenerację narządów, a tym samym przyczynia się niższego ryzyka wystąpienia szeregu chorób. W opracowaniu przedstawiamy nowe zalecenia długości snu dla poszczególnych grup ludności (noworodki, niemowlęta, małe dzieci, dzieci w wieku przedszkolnym, dzieci w wieku szkolnym, nastolatki, młodsze osoby dorosłe, dorośli, osoby starsze).

Nawyki żywieniowe człowieka zaczynają kształtować się już w okresie wczesnego dzieciństwa. Odstępstwa od zaleceń racjonalnej diety, popełniane przez najmłodszych utrwalają się i negatywnie wpływają na późniejszy sposób odżywiania. Niniejsza publikacja przedstawia główne błędy żywieniowe w grupie dzieci przedszkolnych powiązane między innymi z takimi aspektami jak: dobór produktów w diecie przedszkolaków, podjadanie, pory spożywania posiłków czy rodzaje napojów preferowane przez dzieci. Poruszono również zagadnienia dotyczące zasad racjonalnej diety oraz jej wpływu na rozwój przedszkolaków, charakterystyki odżywiana dzieci w wieku 3-6 lat oraz czynników środowiskowych mających wpływ na sposób żywienia najmłodszych.

Każdy dietetyk wie, że osoba na diecie, potrzebuje silnego wsparcia by utrzymać motywację do zmiany. Z tego założenia wyszli twórcy TiqDiet – innowacyjnego programu dla dietetyków, który wspiera tworzenie poprawnych nawyków żywieniowych poprzez aktywny kontakt z pacjentem. Jest to pierwsze w Polsce, a być może i na świecie tego typu rozwiązanie.

Niedawno zakończyła się konferencja prasowa pt. „Uważaj na ukrytą sól”, której organizatorem był Instytut Żywnosci i Żywienia w Warszawie. Dla naszej redakcji była ona inspiracją do rozowy z Panem profesorem Mirosławem Jaroszem, ekspertem w dziedzinie żywienia człowieka i jednocześnie dyrektorem IŻŻ.

Jak można zmniejszyć zachorowalność na nowotwory złośliwe w Polsce ─ w oparciu o aktualną wiedzę naukową z obszaru medycyny, biochemii i dietetyki? Odpowiedź na to pytanie będzie można uzyskać już 27 stycznia 2017 r. w Warszawie podczas II Narodowego Kongresu Żywieniowego na PGE Narodowym.

Zespół metaboliczny obejmuje występowanie takich chorób jak: cukrzyca typu 2, choroby układu sercowo-naczyniowego czy niealkoholowe stłuszczenie wątroby. Schorzenia te są głównymi przyczynami zgonów w XXI wieku. W ostatnim czasie, naukowcy podali zalecenia żywieniowe dla populacji, które ustrzegą przed wyżej wymienionymi chorobami.

W 2008 r. Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci (ESPGHAN) wydało stanowisko dotyczące glutenu w diecie niemowląt, w którym rekomendowało rozpoczęcie podawania glutenu jeszcze w okresie karmienia piersią. Jednocześnie odradzało jego wprowadzanie zbyt wcześnie (przed 4. miesiącem życia) lub zbyt późno (po 7. miesiącu życia). Od tego czasu pojawiły się nowe dane.

Padaczka, inaczej nazywana epilepsją, to zespół objawów fizycznych i psychicznych charakteryzujący się przewlekłymi napadowymi zaburzeniami czynnościowymi ośrodkowego układu nerwowego. Zaliczana jest do najczęściej występujących chronicznych chorób OUN. Z epilepsją zmaga się w Polsce około 400 tysięcy ludzi i liczba ta z roku na rok rośnie.

W publikacji przedstawiono aktualne zalecenia żywieniowe oraz poglądy specjalistów na temat alternatywnych i niefarmakologicznych metod terapii padaczki u dzieci, osób dorosłych i kobiet karmiących. Wymieniono skutki uboczne stosowania diety ketogennej jako najczęściej rekomendowanej na świecie diety przez środowiska lekarskie. Ponadto przedstawiono prozdrowotne działanie wybranych substancji bioaktywnych roślin z rodziny selerowatych, między innymi: tymochinonu z czarnuszki siewnej i imperatoryny z anielskiego korzenia, które mogą przyczynić się do poprawy zdrowia epileptyków.

Mukowiscydoza to choroba najczęściej występująca w populacji kaukaskiej, uwarunkowana genetycznie. Jest chorobą przewlekłą wielonarządowa, nieuleczalną o autosomalnym recesywnym trybie dziedziczenia. Jest to wywołane mutacją genu kodującego białko błonowe, które stanowi kanały jonowe zależy to od uwodnienia wydzieliny gruczołów nabłonkowych. Łączna liczba aktualnie opisanych oraz skatalogowanych mutacji genu CFTR wynosi ponad 1900. Wczesna diagnostyka choroby, związana z wprowadzeniem od 2009 r. ogólnokrajowych badań przesiewowych oraz stały postęp medycyny, niosą nadzieję na wydłużenie życia polskich chorych z mukowiscydozą.

Przy mukowiscydozie mogą objawy występować takie jak: choroba refleksowa przełyku, choroby wątroby, niedrożność smółkowa, cukrzyca, zaburzenia gęstości masy kości, kamica nerkowa, zaburzenia płodności oraz zmiany w układzie sercowo-naczyniowym. Choroby te mogą znacząco pogorszyć, i tak już niepomyślne, rokowanie w mukowiscydozie [1].

Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO - small intestinal bacterial overgrowth) to zespół klinicznych objawów żołądkowo-jelitowych, które spowodowane są obecnością nadmiernej liczby bakterii w jelicie cienkim. Problem przerostu bakteryjnego dotyka coraz większej grupy pacjentów, a jego występowanie jest często powiązane z przebiegiem różnych chorób o podobnych objawach. Diagnostyka SIBO opiera się głównie o testy oddechowe oraz badania bakteriologiczne aspiratu treści jelitowej. Podstawę leczenia stanowi antybiotykoterapia, a w uzasadnionych przypadkach leki prokinetyczne. Kluczem do efektywnego leczenia jest jednak kompleksowe podejście, dlatego w zespole terapeutycznym powinien znaleźć się również dietetyk. Wprawdzie nadal brakuje jednoznacznych zaleceń dotyczących żywienia pacjentów z SIBO, jednak warte rozważenia wydają się być takie diety jak low FODMAP i dieta elementarna. Artykuł przedstawia aktualny stan wiedzy na temat SIBO wraz z omówieniem propozycji postępowania dietetycznego.

W leczeniu nadwagi i otyłości kluczową rolę pełni edukacja żywieniowa i odpowiednio przygotowana dieta. Farmakologiczne wspomaganie leczenia nadwagi i otyłości powinno stanowić uzupełnienie procesu leczenia dietetycznego jedynie w szczególnych przypadkach. Obecnie najczęściej w leczeniu farmakologicznym wykorzystuje się środki będące inhibitorami enzymów pokarmowych (orlistat, akarboza). Jednakże podczas projektowania diet redukcyjnych należy zwrócić uwage na produkty zawierające w swym składzie związki wspomagające redukcję tkanki tłuszczowej jak np. rutyna, kwas chlorogenowy, kapsaicyna, genisteina.

Najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce jak i na całym świecie, tuż po chorobach układu krążenia, są choroby nowotworowe. Ze względu na ciągły wzrost zachorowań należy zwrócić szczególnie uwagę na dietoprofilaktykę. Niestety bywa ona często ignorowana z powodu, niedostatecznej edukacji żywieniowej i baku świadomości o jej skuteczności. 
Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów na terenie Unii Europejskiej. Czynniki mające wpływ na powstanie tego nowotworu są pochodzenia genetycznego i środowiskowego obejmującego styl życia oraz nieprawidłową dietę.
Celem niniejszego pracy jest omówienie  wpływu diety na powstanie raka jelita grubego, oraz ogólne zalecenia żywieniowe w trakcie choroby nowotworowej.

W dniach 26-27 stycznia 2018 roku Instytut Żywności i Żywienia organizuje w Warszawie III Narodowy Kongres Żywieniowy. To coroczne wydarzenie o charakterze naukowym, podejmujące najważniejsze problemy profilaktyki i leczenia chorób związanych ze stylem życia, w szczególności z żywieniem. Kongres tegoroczny – poświęcony kompleksowo zagadnieniu żywienia i aktywności fizycznej osób starszych – łączy cel naukowy z edukacją społeczną, której przeznaczony jest drugi dzień Kongresu.

Przyjemność z jedzenia jest zjawiskiem znanym i przyczynia się do rozwoju nawyków żywieniowych u dzieci. Nawyki te pozostają stabilne do dorosłości. Wyróżnia się trzy wymiary przyjemności z jedzenia, których uczy się w dzieciństwie i są to: zmysłowy wymiar, czyli przyjemność z odczuć zmysłowych podczas jedzenia; wymiar międzyludzki, czyli przyjemność ze społecznego podłoża spożywania posiłków oraz wymiar psychospołeczny, czyli przyjemność z poznawczych reprezentacji żywności. Te trzy wymiary przyjemności współdziałają ze sobą. Nauka czerpania przyjemności z jedzenia może powodować kształtowanie zdrowego odżywiania od najmłodszych lat. Dzieci są w stanie zaakceptować, polubić i jeść zdrowe produkty poprzez wczesne i stale powtarzające się doświadczenia z takimi produktami, ale także przez obserwację innych ludzi spożywających te pokarmy (Marty i in., 2017).

Mukowiscydoza jest chorobą genetyczną dziedziczoną autosomalnie recesywnie. W Polsce występuje z częstością około 1 na 5000 urodzeń. W 2009 roku wprowadzono testy przesiewowe noworodków, które mają 96% czułości. Rejestr Pacjentów Europejskiego Towarzystwa Mukowiscydozy ECFS gromadzi dane demograficzne i kliniczne od osób z mukowiscydozą wyrażających dobrowolną zgodę w Europie. Informacje są wykorzystywane do pomiaru, badania i porównywania aspektów mukowiscydozy i jego leczenia w krajach uczestniczących. Baza danych rejestru zawiera dane od ponad 48 000 zarejestrowanych osób z mukowiscydozą z 35 krajów [1]. Dzieci urodzone w XX w., niezależnie od kraju, miały bardzo małe szanse na przeżycie do wieku dorosłego, ze względu na brak skutecznych terapii. Chorzy z mukowiscydozą urodzeni w dwóch ostatnich dekadach XX wieku w krajach rozwiniętych mają obecnie o 50% większą szansę na życie do 50 lat [2].

Zespół policystycznych jajników jest szeroko rozpowszechnioną endokrynopatią wśród kobiet. Przebieg schorzenia jest ściśle powiązany z otyłością, insulinoopornością, hiperandrogenizmem, zaburzeniami miesiączkowania oraz niepłodnością. PCOS należy do chorób o charakterze wielopoziomowym, której skutki w istotnym stopniu wpływają na pogorszenie funkcjonowania organizmu oraz spadek jakości życia. W postępowaniu terapeutycznym kobiet z zespołem wielotorbielowatych jajników znaczącą rolę przypisuje się odpowiedniemu planu żywieniowemu oraz edukacji pacjentek w zakresie właściwych nawyków żywieniowych. Ponadto odpowiednia suplementacja składników odżywczych dobrana w sposób selektywny może przynieść wiele korzyści w zakresie leczenia zaburzeń na tle endokrynnym. 

Fitosterole stanowią naturalny składnik błon komórkowych występujących w roślinach. Działanie stanoli i steroli roślinnych jest opisywane przez wiele badań naukowych. W odpowiedniej dawce wynoszącej od 1 do 3 g na dobę mogą wpływać na obniżenie poziomu frakcji LDL cholesterolu, obniżając jednocześnie ryzyko rozwoju chorób układu krążenia (miażdżycy, niedokrwiennej choroby serca) oraz ich powikłań klinicznych. Badania kliniczne wskazują na obniżenie frakcji cholesterolu LDL. Z uwagi na niedostateczną podaż fitosteroli przez osoby z chorobami układu sercowo-naczyniowego producenci wzbogacają produkty w stanole i sterole roślinne.
Do produktów fortyfikowanych fitosterolami należą: margarynowe tłuszcze do smarowania, majonez, sosy sałatkowe, mleczne przetwory (np. jogurty, sery dojrzewające, serki homogenizowane), muesli. Zwiększenie poziomu spożycia steroli oraz stanoli roślinnych może okazać się pomocne w uzyskaniu docelowych wartości cholesterolu frakcji LDL, co prowadzi do obniżenia ryzyka sercowo-naczyniowego zarówno w ramach prewencji pierwotnej, jak i wtórnej.  

Przestrzeganie zasad prawidłowego żywienia w tym zapewnienie odpowiedniej podaży składników mineralnych i witamin powinno być traktowane jako integralna część terapii. Dieta w szpitalu powinna spełniać wysokie standardy żywienia, oraz dostarczać wszystkich niezbędnych składników, ponieważ niedobory mogą wywołać poważne konsekwencje zdrowotne. Diety szpitalne na terenie Polski od lat wzbudzają liczne kontrowersje. Wiele placówek nie spełnia zasad racjonalnego żywienia, potrawy są nieadekwatne do stanu zdrowia pacjenta, przyrządzane są z produktów niskiej jakości. W konsekwencji może to prowadzić do pogłębienia niedożywienia wśród pacjentów co negatywnie wpływa na przebieg leczenia i wydłuża czas hospitalizacji [1].

Celem pracy był przegląd aktualnych wyników prac badawczych i ocena realizacji zapotrzebowania na witaminę C i wapń w dietach szpitalnych na terenie Polski w odniesieniu do norm Instytutu Żywności i Żywienia.

Proces zapalny to zjawisko, które ma ogromny wpływ na stan zdrowia człowieka. Stanowi również centrum wzrostu komórek nowotworowych. Zabiegi prewencyjne wydają się korzystną terapią, która pozwala niwelować drastyczny wpływ czynników prozapalnych. Przykładem takich działań będzie kuracja antyoksydacyjna.

Wiele opracowań badań sugeruje, że spożywanie dużej ilości mleka może zwiększać ryzyko wystąpienia nowotworu gruczołu krokowego. Tego typu informacje pojawiały się w medycznych czasopismach już w latach 70. XX wieku. Jednakże mogą pojawiać się w nich błędy, ze względu na nie zawsze właściwe oszacowanie ilości spożywanego mleka przez osoby egzaminowane. Również inne czynniki żywieniowe oraz jakość życia dorosłych mężczyzn mogą mieć wpływ na rozwój komórek rakowych. Aby lepiej zrozumieć korelacje pomiędzy spożyciem mleka, a występowaniem nowotworów prostaty, dr Sarah Lewis z Uniwersytetu w Bristolu badała biologiczne mechanizmy, które mogą wyjaśnić dany problem.

Jak można zmniejszyć zachorowalność na nowotwory złośliwe w Polsce w oparciu o aktualną wiedzę naukową z obszaru medycyny, biochemii i dietetyki? Odpowiedź na to pytanie będzie można uzyskać już 27 stycznia 2017 r. w Warszawie podczas II Narodowego Kongresu Żywieniowego na PGE Narodowym.

Cukrzyca ciężarnych (GDM) jest narastającym problemem, zarówno w Polsce (3-8% ciąż), jak i na świecie. Pojawia się coraz więcej wiarygodnych dowodów na to, że witamina D może zwiększyć wrażliwość na insulinę i wpływać na metabolizm glukozy. 

Są młode, pełne pasji i zaangażowania w to co robią, a uznanie dla nich w ostatnim czasie zdecydowanie wykracza poza rodzinną Bydgoszcz. O życiu dietetyka „na pełnych obrotach” oraz różnych aspektach tego zawodu opowiadają Paulina Ihnatowicz i Emilia Ptak-Kasica, właścicielki Poradni Medycyny Żywienia MedFood.

Mleko jest cennym  źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E i K. Litr mleka pokrywa dzienne zapotrzebowanie człowieka w 25 % na beta-karoten oraz witaminę A, a w 10 % na D i E. Witaminy A, E i beta-karoten determinują odporność, regulują wzrost organizmu, warunkują rozwój komórek rozrodczych oraz biorą udział w procesie widzenia. Ponadto, mleko zawiera również witaminy rozpuszczalne  w wodzie, tj.: B₁, B₂, B₆, PP, B₁₂, kwas pantotenowy, witamina C czy biotyna. Dzięki kompozycji witamin z grupy B mleko przeciwdziała negatywnym wpływom środowiska zewnętrznego, spowodowanym przez metale ciężkie, chemikalia, toksyny czy spaliny.

Kluczowym elementem postępowania dietetycznego jest określenie sposobu żywienia i oszacowanie stanu odżywienia pacjenta. Właściwa ocena tych parametrów pozwala zrozumieć potrzeby i problemy pacjenta, jak również ułatwia dietetykowi podjęcie właściwej dietoterapii. Wśród metod oceny sposobu żywienia wyróżniamy metody jakościowe i ilościowe, zarówno retrospektywne jak i prospektywne. Natomiast wśród metod oceny stanu odżywienia wyróżniamy wywiad żywieniowy, badania ogólnolekarskie, biochemiczne i antropometryczne.

Znakowanie produktów często jest jedyną informacją dla kupującego o danym produkcie spożywczym. Jest to szczególnie ważne dla konsumentów dokonujących kupna zgodnie z potrzebami żywieniowymi lub zaleceniami diety. Informację żywieniową odnoszącą się do kupowanego produktu spożywczego klient może czerpać z informacji GDA lub kierując się znakowaniem typu "Traffic lights".

Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie przygotował i opublikował nową piramidę żywieniową, która teraz nosi nazwę "Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej". Na pierwszy rzut oka widać kilka zasadniczych zmian z których najważniejszą jest awans owoców i warzyw na najważniejsze miejsce.

Tłuszcze są jednym z głównych składników pożywienia. Z tego względu wiedza na temat ich jakości i oddziaływania na organizm człowieka jest dla dietetyka niezwykle istotna. Z tego względu publikujemy przesłany do redakcji list Pana prof. dr hab. Krzysztofa Krygiera, będący głosem w dyskusji na temat jakości i wpływu tłuszczów roślinnych i margaryn na zdrowie człowieka.

Polacy mogą korzystać z nowego źródła profesjonalnej wiedzy na temat żywienia, żywności i zdrowego stylu życia, a mianowicie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. Instytut Żywności i Żywienia, z którego inicjatywy powstało, zachęca do odwiedzenia jego strony internetowej: www.ncez.pl.

Regularny sen, regularne posiłki oraz ograniczony czas spędzany przed ekranem telewizora, komputera, czy telefonu, korzystnie wpływają na zdrowie emocjonalne dzieci w wieku przedszkolnym, co z kolei zmniejsza szanse na wystąpienie otyłości w późniejszym wieku.

Metylacja to zagadnienie o którym coraz częściej mówi się w gabinetach dietetycznych. W publikacji przedstawiono najważniejsze inforamcje na temat roli tzw. "metylacji" w kształtowaniu zdrowia. Zarysowano najczęstrze konsekwencje zdrowotne towarzysące nieprawidłowej metylacji jak np. upośledzenie metabolizmu kwasu foliowego oraz wzrost posiomu homocysteiny i zwiększenie tym samym ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego.
W pracy omówiono rolę wariantów genetycznych genu MTHFR, które pełnią kluczową rolę w prawidłowej metylacji, metabolizmie kwasu foliowego i utrzymaniu odpowiednio niskiego poziomu homocysteiny. W ostatnim dziale wskazano ramy postępowania żywieniowo-dietetycznego w przypadku posiadania przez pacjenta niekorzystnego wariantu genetycznego geny MTHFR.

Od września 2016 r. obowiązywać będzie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty. Głównym celem rozporządzenia jest ochrona zdrowia dzieci i młodzieży oraz promowanie spożycia warzyw, owoców, żywności bogatej w wapń, a także nawyku picia wody. Zamierzeniem proponowanych rozwiązań jest również poszerzenie oferty żywieniowej sklepików szkolnych oraz uwzględnienie konieczności ograniczenia sprzedaży środków spożywczych zawierających znaczne ilości cukrów, tłuszczu oraz soli. Akt prawny, obliguje dyrektorów szkół, przedszkoli i innych placówek opiekuńczo-wychowawczych do stosowania wymagań zgodnie z aktualnymi normami żywienia dla populacji polskiej. Nadzór nad sposobem żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży powinien uwzględniać aspekt ilościowy m.in. ilość dostarczanej energii (kcal) i składników odżywczych (białka, tłuszczów, witamin itp.) oraz jakościowy, a więc odpowiedni dobór produktów podawanych w stołówkach.

W dzisiejszych czasach zaburzenia miesiączkowania oraz inne choroby związane z pracą podwzgórza to bardzo powszechny problem. Często jest on powiązany ze zbyt niską podażą energii oraz nadmiernym wysiłkiem fizycznym. Korelację pomiędzy tymi czynnikami postanowili sprawdzić Melin i wsp.